Category: War & Peace


obama

अमेरिकेचे मावळते राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांच्या कारकीर्दीचा लेखा-जोखा इतिहासकार कसा मांडतात, हे आत्ताच कदाचित सांगता येणार नाही. पण ओबामांचे टीकाकारही एक गोष्ट मान्य करतील. ओबामा हे अतिशय उत्कृष्ठ वक्ता आहेत. त्यांचं भाषण म्हणजे केवळ शब्दांचे बुडबुडे नसतात, तर त्यात काही ना काही विचार मांडलेला असतो आणि ऐकणाऱ्यांना प्रेरणा मिळाल्याशिवाय राहात नाही.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष या नात्यानं ओबामांनी केलेली काही महत्त्वपूर्ण भाषणं एकदा पुन्हा ऐकण्याची ही योग्य वेळ ठरावी..

1. ‘ए न्यू बिगिनिंग’ – ४ जून २००९, कैरो

ओबामा सत्तेत आल्यापासून, अमेरिकेचे पहिले कृष्णवर्णीय राष्ट्राध्यक्ष आणि बदलाची नवी आशा म्हणून त्यांच्याकडे पाहिलं जात होतं. विशेषत: त्यांच्या कारकीर्दीच्या सुरुवातीच्या काळाता. त्याच सुमारास कैरो विद्यापीठातील आपल्या भाषणाद्वारा ओबामांनी मुस्लिम जगताकडे मैत्रीचा हात पुढे केला होता. मुस्लिमविरोधी प्रतिमा असलेल्या अमेरिकेचा बदलता दृष्टीकोन म्हणजे काही काळ जागतिक शांततेची नवी आशा ठरला होता. दुर्दैवानं ती आशा फार काळ टिकू शकली नाही.

2. नोबेल पुरस्कार स्वीकारताना केलेलं भाषण, १० डिसेंबर २००९

कैरो विद्यापीठातील भाषणाद्वारा ओबामांनी मांडलेल्या विचारांमुळंच त्यांची २००९ सालच्या नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी निवड झाली. त्यावरून वादही निर्माण झाला. पण ओबामांना हा पुरस्कार त्यांच्या कामाची पोचपावती म्हणून नाही, तर त्यांच्याकडून असलेल्या अपेक्षांसाठी देण्यात आला होता. आपल्या भाषणात ओबामांनी त्या जबाबदारीची जाणीव ठेवली. युद्ध आणि शांततेविषयीचे विचारही ओबामांनी त्या भाषणाद्वारा मांडले होते. प्रत्यक्षात मात्र ओबामांना युद्धांतून लवकर माघार घेता आली नाही, किंबहुना अमेरिका वेगळ्या तऱ्हेनं नव्या युद्धांमध्ये ओढली गेली.

3. ओसामाच्या मृत्यूची घोषणा.  १ मे २०११, वॉशिंग्टन डीसी

अल कायदाचा म्होरक्या ओसामा बिन लादेनला अमेरिकी नेव्ही सील्सच्या टीमनं मारल्याची घोषणा ओबामांनी या भाषणाद्वारे केली होती. टीव्हीद्वारा राष्ट्राला उद्देशून केलेलं भाषण जेमतेम ९-१० मिनिटांचं होतं. तेवढ्या कमी वेळेत, नेमक्या शब्दांत ओबामांनी आपल्या भावना मांडल्या होत्या. ना विजयाचा जल्लोष, ना घोषणाबाजी, ना मी हे केलं असा आव.

4. समलिंगी संबंधांविषयी सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णय़ावरील प्रतिक्रिया. 26 जून 2015

ओबामांनी कारकीर्दीच्या सुरुवातीला समलिंगी व्यक्तींच्या हक्कांविषयी बोलणं टाळलं होतं. पण पुढं त्यांचे विचार बदलत गेले. ओबामांच्या कार्यकाळातच अमेरिकेच्या सर्व राज्यांत समलिंगी विवाहांना कायदेशीर मान्यता मिळाली. सर्वोच्च न्यायालयानं तसा निर्णय दिल्यावर ओबामांनी केलेलं भाषण त्यांच्या मनातल्या आदर्श समाजाचं प्रतिबिंब दाखवतं.

5. सेल्मा, ७ मार्च २०१५

अमेरिकेत कृष्णवर्णीयांच्या समान हक्कांसाठीच्या लढ्यादरम्यान सेल्मा इथं झालेल्या रक्तपाताच्या घटनेला गेल्या वर्षी 50 वर्ष पूर्ण झाली. त्यावेळी ओबामांनी केलेलं भाषण अमेरिकेत आजही वर्णद्वेश अस्तित्वात आहे या वास्तवाची जाणीव करून देणारं ठरलं.

6. अमेझिंग ग्रेस – २६ जून २०१५, चार्ल्सटन

चार्लस्टनमध्ये दंगल भडकवण्याच्या उद्देशानं वर्णद्वेषी हल्लेखोरानं चर्चमध्ये केलेल्या गोळीबारात स्टेट सीनेटर क्लेमेंटा पिंकनी यांच्यासह 9 कृष्णवर्णीयांचा बळी गेला होता. त्यांना आदरांजली वाहताना ओबामांनी अमेझिंग ग्रेस गाण्यास सुुरुवात केली.

7. सँडी हूक, 5 जून 2016

सँडी हूकमधील गोळीबाराच्या घटनेनंतर बोलताना ओबामांना अश्रू आवरले नव्हते. अमेरिकेत गन लायसन्सविषयी नियम कडक करण्याची गरज ओबामांनी त्यावेळी बोलून दाखवली होती. अमेरिकेतली गन लॉबी आणि तिचा राजकारण्यांना असलेला पाठिंबा यांमुळं ओबामांना आपल्या कार्यकाळात बंदुकांच्या वापरावर निर्बंध आणता आले नाहीत. या एका गोष्टीचं शल्य त्यांना पुढेही जाणवत राहील.

8. राष्ट्राध्यक्ष म्हणूनअखेरचं भाषण – १० जानेवारी २०१७, शिकागो

शिकागोमध्ये, जिथून ओबामांच्या राजकीय कारकीर्दीची सुरुवात झाली, त्याच शहरात ओबामांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून आपलं अखेरचं भाषण केलं. ट्रम्प यांच्या निवडीनंतरच्या अनिश्चिततेच्या वातावरणात हे भाषण सर्वसामान्यांना दिलासा देणारं ठरलं.

 

 

15241905_1190797534348300_1538772655171383849_n

सौजन्य – फेसबुक – Code Mantra

तीस एक वर्षांपूर्वीची अमेरिकेतली एक घटना, त्यावर आधारीत नाटक, तीच घटना पुन्हा सांगणारा २४ वर्षांपूर्वीचा सिनेमा… हे सारं भारतीय रंगभूमीवर आधी गुजरातीत आणि मग मराठीमध्ये आणणं, त्याला भारतीय रूप चढवणं ही गोष्ट सोपी नाही. पण ‘कोडमंत्र’च्या टीमनं हे साकार करून दाखवलं आहे.

काल रात्रीच मी हे नाटक पाहिलं. मला नाटक पाहायला फारसा वेळ मिळत नाही. अनेकांनी आग्रह केल्यामुळंच वेळ काढून काल हे नाटक पाहायला गेले होते आणि खरं तर अजूनही त्या ट्रान्समधून बाहेर आलेले नाही.  (Thank you, Neelima and Poorti)

मूळात ‘A Few Good Men’ हा माझ्या अतिशय आवडत्या चित्रपटांपैकी एक आहे. (त्यात टॉम क्रूझ असला, तरीही.) ग्वांटानामो बेमधल्या एका घटनेनंतरच्या कोर्ट मार्शलवर आधारीत या चित्रपटाची मी अनेक पारायणं केली आहेत. त्यानंतर मूळ नाटकाच्या व्हीडियो क्लिप्सही पाहिल्या आहेत. एनबीसी लाईव्हवर ते नाटक सादर करण्यात आलं होतं, त्याची रेकॉर्डिंग्जही पाहिली आहेत.

अॅरॉन सॉर्किनची ही कलाकृती १९८९ साली रंगभूमीवर आणि १९९२ साली रुपेरी पडद्यावर आली होती. पहिल्यांदा हा चित्रपट पाहिला होता, तेव्हा त्याचं गांभीर्य समजण्याचं माझं वय नव्हतं. पण पुढच्या दशकभरात जग बदलत गेलं, संदर्भ बदलत गेले, युद्धांचा, राजकारणाचा अभ्यास करू लागले आणि हा चित्रपट आणखी भावत गेला.

कधीकधी एखादी कलाकृती काळ बदलला की आणखी relevant बनते. तसंच सॉर्किनच्या या नाटकाचं झालं.

अमेरिकेनं गेल्या दशकात दोन मोठी युद्ध छेडली आणि त्यांच्या देशातली हजारो तरुण मुलं-मुली सैनिक बनून युद्धभूमीवर उतरली. युद्धाची भाषाही बदलत गेली. अबू घरेब तुरुंगातल्या घटना असोत वा ग्वांटानामो बेमधील प्रसंग- सत्ता आणि सैन्यसत्तेची काळी बाजू जगासमोर आली. जगातल्या सर्वात ताकदवान सैन्यदलात – अमेरिकेच्या मरीन कॉर्प्सच्या बाबतीत जे घडू शकतं, ते इतर कुठेही घडण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

सेनादलातील जवानांविषयी, अधिकाऱ्यांविषयी आम्हा सामान्यांच्या मनात आदर, आणि सुप्त आकर्षणाची भावना असते. पण एखाद्या जवानाच्या कर्तव्य आणि त्यागाचं glorification करताना त्याच्या पोलादी रूपाआडच्या माणसाचा आपल्याला विसर पडतो. तो माणूस आहे म्हणून त्याला भावना आहेत आणि तो माणूस आहे म्हणूनच तो चुकू शकतो. (इथं तो म्हणजे तो आणि ती दोघंही, हेही स्पष्ट करते)

भारतासारख्या देशात जिथं सैनिक म्हणजे त्याग आणि कर्तव्य हे गृहित धरलं जातं, जिथं युद्ध सुरू करा आणि एकदाचं चिरडून टाका शत्रूला अशी भाषा सर्रास वापरली जाते, तिथं सैनिकाचा माणूस म्हणून विचार करणारे फार कमी आहेत. एखादा जवान शहीद झाल्यावरच त्याच्याविषयीचं प्रेम उफाळून येतं आणि शहिदाची चिता थंड होण्याआतच अनेकांना त्याचा विसरही पडतो.

म्हणूनच ‘कोडमंत्र’ नाटकाविषयी थेट लिहिण्याआधी, मला या परिस्थितीवर भाष्य करावंसं वाटलं. आंधळ्या-उथळ देशभक्तीची शाल अधूनमधून पांघरणाऱ्यांनी हे नाटक जरूर पाहायला हवं.

आणि तुम्ही माझ्यासारखंच  A few Good men पाहिला असेल, तर नक्कीच हे नाटक पाहा. विषय आणि कथानकात साम्य असलं, तरी ही कथा वेगळी आहे, भारतीय मातीतली आहे आणि तिचा क्लायमॅक्सही वेगळा आहे. थोडासा मेलोड्रॅमॅटिक, पण मराठी मनांना रुचेल असाच. भाषांतरीत-रूपांतरीत कलाकृतींना येणाऱ्या मर्यादांवर या नाटकानं मात केली आहे. आधी इंग्रजीतून स्नेहा देसाईंनी गुजरातीमध्ये आणि मग विजय निकम यांनी मराठीमध्ये आणलेली संहिता, त्यातलं साहित्यिक मूल्य कुठंही कमी होत नाही. आणि अभिनय तर अप्रतिमच. विशेषतः मुक्ता बर्वे आणि अजय पूरकर यांनी जीवंत केलेल्या व्यक्तीरेखा अंगावर काटा आणतील अशाच.

मुक्ताचं कौतुक मी काय करावं? एवढंच सांगेन, की आता पुन्हा चित्रपट पाहिला, तर टॉम क्रूझ ऐवजी मला तिथं मुक्ता आणि मुक्ताच दिसेल. खरं तर अशी कुठल्याच कलाकारांची तुलना करायची नसते, पण कधीकधी तो मोह आवरत नाही. चित्रपटात जॅक निकलसननं साकारलेली कर्नल जोसेपची भूमिका म्हणजे मराठी नाटकातलं कर्नल निंबाळकरांचं पात्र. अजय पूरकर हॅट्स ऑफ! 

जवळपास ५० कलाकारांचा संच, एक वेगळ्या धाटणीचं स्टेज आणि प्रकाशव्यवस्थेतून बदलत जाणाऱ्या भावना, हे सगळं प्रत्यक्षात अनुभवायला हवं असंच आहे.

मी गेल्या महिन्यात न्यूयॉर्कमध्ये फँटम ऑफ द ऑपरा पाहिलं होतं, त्यानंतर थेट मराठी रंगभूमीवर कोडमंत्र.. मराठी व्यावसायिक रंगभूमीवर इतकं भव्य काहीतरी उभं राहिलं आहे, ही गोष्ट खूप समाधान देणारी आहे.

जय हिंद!

(या नाटकाविषयी माझे विचार ऐकल्यावर एका आर्मी ऑफिसरनं हे नाटक म्हणजे काही बाबतींत अतिशयोक्ती आहे, मूळ घटना अमेरिकेतली आहे आणि भारतात असं काही होत नाही अशी टिप्पणी केली आहे. एवढंच सांगावसं वाटतं, की सैनिक कुठल्याही देशाचे असले, तरी त्यांचं जगणं फारसं वेगळं नसतं. intensity वेगळी असली तरी भावना सारख्या असू शकतात.)

What Kiran Rao said, came from a mother’s heart. A mother whose kid’s father belongs to other religion. and being a celebrity kid doesn’t mean you won’t be bullied. Kiran might be wrong, she might be worrying too much or thinking too much, but it’s cruel to judge what a mother feels.

But let’s face it. We Are Not The Safest Place for Children.

Our cities are overcrowded and polluted. Our villages lack infrastructure, some are ruined because of drought.

We talk of harmony but are ready to take on each other any instance. We are losing acceptance and difference of opinions and there is polarization in the society about anything and everything.

We see a rise in crimes against women and children and elderly. People are still being persecuted on basis of caste. Women are still disallowed from entering temples for being women. Communities force their eating habits on society. Writers and thinkers are killed for speaking out. And the “I don’t care” attitude still persists.

Youth is getting addicted to technology and losing touch with reality. Drinks, drugs and tobacco poses a threat. Traffic rules are broken every second and road-rage is becoming common. People still die of Dengue, Malaria, TB, Diarrhoea, hunger and cold.

Inflation is flattening the middle class. Rich and intellectuals have no time for poor and persecuted. Poor are barely surviving and slowly losing it.

Trees are cut down without a second thought, miners are destroying jungles, rivers are shrinking, seas are rising, sudden flash-floods are displacing thousands every year.

You will say this is happening all over the World. But should we not focus on the fact- this is happening in India of 21st century? Sure we have a great past, and strive for a glorious future, but we shall not forget the present that counts most.

Let’s face it. IT IS ALL HAPPENING. It has been happening not just for past few months, but for over a decade and half. What we see today is a result of what we all have been doing (or not doing) for years.

We are certainly not the safest and best place in the world. Perhaps we are on the brink. But as Jeff Daniels character in “The Newsroom”, Will McAvoy says in his oration about America, “we can be the best country in the world”

We still have people who care about what is happening around. We still have youngsters ready to die on the border, we still have women defying all odds. We still have people raising their voices against injustice. We still have HOPE.

And as long as hope is there, we can fight all insecurities. Doesn’t matter who is our leader. What matters is who we are and what we want to be.

If your brother is afraid of something should you mock him all the time? Or should you stand by his side, make him trust yourself and destroy his insecurities? Decide. Decide what is more Indian. To rage and destroy or to love and heal? to fire in defence or to kill for supremacy?

Let’s decide. Let’s make India a much better place than what it is- a Great country. A place where every mother would want her children to be.

  • Janhavee Moole, ABP Majha/ABP News.

२५ जानेवारी २०१५. आंदोलनाला हिंसक वळण लागून सोळा जणांचा मृत्यू

२९ जानेवारी – सायनाईमध्ये अतिरेकी हल्ल्यात २० जण मृत्यूमुखी

३ फेब्रुवारी – अलेक्झांड्रियात बॉम्बस्फोट, कैरो शहरात आणि विमानतळावर स्फोटकं हस्तगत

गेल्या काही दिवसांतल्या या घडामोडींनी मन विचलीत केलंय. मनात चुकचुकणारी शंकेची पाल समोर प्रत्यक्षात अवतरल्यासारखं वाटतंय. इजिप्तमध्ये सारं काही आलबेल नसल्याचं पुन्हा दिसून आलं.

20150102_132030

Downtown Cairo

खरं तर इजिप्तला जाणं किती सुरक्षित आहे असा प्रश्न अनेकांनी विचारून झाला आहे. आज त्याचंच उत्तर देणार आहे. It may not be completely safe, but it’s definitely worth taking the risk.  तिथल्या वास्तव्यात मला हेच वारंवार जाणवलं होतं, आणि आजही मला तेच म्हणावंसं वाटतं. कदाचित मी तिथल्या सुरक्षिततेची खात्री देऊ शकणार नाही, पण इजिप्तभेटीचा धोका पत्करायला हरकत नाही, असंच मला वाटतं.

इजिप्त हे एक वेगळंच रसायन आहे. २०११ साली अरब स्प्रिंगनंतर इजिप्तमध्ये सत्तांतर झालं. मैदान तहरीर (तहरीर चौक) मधील आंदोलनानं जगाचं लक्ष वेधून घेतलं. २५ जानेवारी २०११ रोजी राष्ट्राध्यक्ष होस्नी मुबारकनी राजीनामा दिला. पुढच्या चार वर्षांत इजिप्तमध्ये दोन राष्ट्राध्यक्ष (मोहम्मद मोरसी आणि अब्देल फताह अल सिसी) आणि सहा पंतप्रधान झाले पण लोकशाहीनं अजूनही खऱ्या अर्थानं मूळ धरलेलं नाही.

पण चार वर्षांतील उलथापालथींचा तिथल्या समाजजीवनावर मात्र खोलवर परिणाम झालेला आहे. कैरो एयरपोर्टवर उतरल्यावरच त्याची पहिली झलक पाहायला मिळाली. टूरिस्ट सीझन असूनही एयरपोर्टवर तुरळक माणसंच दिसत होती. पिरॅमिड्स, म्युझियम आणि इतर ठिकाणीही तसंच चित्र. तुलनेनं लुक्सॉर आणि अलेक्झांड्रियाला पर्यटकांची गर्दी दिसली. मात्र नेहमीपेक्षा यंदा पर्यटकांची संख्या रोडावल्याचं स्थानिक पत्रकारांनी सांगितलं. इजिप्तसारख्या देशात जिथे पर्यटन व्यवसाय हे उत्पन्नाचं मोठं साधन आहे, अशा अर्थव्यवस्थेवर त्यामुळे मोठा ताण पडला आहे. टूरिस्ट गाईड्स, टूर ऑपरेटर्सपासून ते टॅक्सी ड्रायव्हर्स, हॉटेल व्यवसायिक, आणि अगदी सामान्य फेरीवाले अशा सगळ्यांनाच त्याची झळ पोहोचली आहे.

Graffiti in Tehrir Square

Graffiti in Tehrir Square

 

तिथे पदोपदी जाणवणारी आणखी एक गोष्ट म्हणजे पोलीसांचा प्रभाव. लौकिकार्थानं इजिप्त पोलीस स्टेट नसलं तरी रस्त्यावर आणि सार्वजनिक ठीकाणी मोठ्या प्रमाणात पोलीस, सशस्त्र सुरक्षारक्षक आणि सैनिकांचा वावर दिसून येतो. अनेकदा पोलिसच अतिरेकी हल्यांचं टारगेट बनतात. आमच्या तिथल्या वास्तव्यात रोज अशा हल्ल्याची काही ना काही बातमी यायचीच.

२७ डिसेंबरला आम्ही मैदान तहरीर आणि इजिप्शियन म्युझियमला भेट दिली. तहरीर चौक म्हणजे चहुबाजूंनी इमारतींनी वेढलेली शहरातली एक रिकामी जागा, चारी बाजूंनी शहराच्या वेगवेगळ्या भागांकडे जाणारे रस्ते आणि सतत वाहणारं ट्रॅफिक. पण याच रिकाम्या जागेत भरलेल्या आंदोलनानं सगळं जग भारावून गेलं होतं. २०११ मध्ये होस्नी मुबारक यांच्या विरोधात आणि २०१३ साली मोहम्मद मोरसी यांच्याविरोधात तहरीरमध्ये मोठे उठाव झाले. सध्या तहरीरमध्ये एकप्रकारची जमावबंदी आहे. थेट कर्फ्यू नसला तरी लोकांना मोठ्या गटानं एकत्र उभंही राहू दिलं जात नाही. अपवाद अर्थात पर्यटकांचा. बाकी ठिकठिकाणी पोलीस, ट्रॅफिक पोलीस जणू पाळत ठेवून असतात. २५ जानेवारीला, आंदोलनाच्या चौथ्या वर्षपूर्तीच्या दिवशी तर तहरीर बंदच ठेवण्यात आलं होतं. आज त्यामुळेच आंदोलनाचं केंद्र शहरातल्या इतर भागांत जिथे मुस्लीम ब्रदरहूडचं वर्चस्व आहे अशा ठिकाणी सरकलं आहे.

Egyptian Museum

Egyptian Museum, Tehrir Square, Cairo

 

याच चौकात एका बाजूला आहे इजिप्शियन म्युझियम. इजिप्तचा ऐतिहासिक ठेवा जपणारं संग्रहालय. युवा फारो तुतनखामूनचा मुखवटा, त्याच्या मकबऱ्यातून सापडलेला खजिना, प्राचीन आणि रोमन काळातील इजिप्तच्या रोजच्या जगण्यातील अनेक वस्तू आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे ममीज. म्युझियममध्ये एका खास दालनात रामसेस, हाटशेसूट, सेटी आणि इतर प्रसिद्ध फारोजच्या ममीज ठेवण्यात आल्या आहेत. संग्रहालयाच्या वेगवेगळ्या दालनांत शिरताच आपण वेगळ्याच विश्वात, इतिहासात खूप मागे गेल्यासारखं भासतं.

२०११मध्ये या संग्रहालयाला क्रांतीचे चटके सहन करावे लागले. तहरीरमध्ये त्यावेळी प्रचंड अनागोंदी माजली, त्याचा फायदा घेत काहींनी वेस ओलांडून म्युझियममध्ये प्रवेश केला. त्या दंगलीत संग्रहालयात बरीच नासधूस आणि लुटालूट झाली. सुदैवानं बहुतेक सर्व वस्तू परत मिळवण्यात आल्या. सध्या संग्रहालयात अनेक वस्तूंचं रिस्टोरेशन सुरू आहे. त्यामुळेच ‘हा मुखवटा २०११च्या क्रांतीच्या वेळेस तुटला होता’, ‘सदर मूर्तीचे २०११च्या क्रांतीच्या वेळेस दोन तुकडे झाले होते, एक मैदानातील लॉनवर सापडला, नंतर ही मूर्ती दुरुस्त करण्यात आली’ अशा नोंदी सापडतात. आणि मग प्रश्न पडतो. क्रांतीनं इजिप्तला खरंच काय दिलं? फायदा नेमका कुणाचा झाला? का आज हा देशच रिस्टोरेशनच्या अवस्थेत पोहोचला आहे?

मुबारक यांच्यानंतर मुस्लीम ब्रदरहूडचे नेते मोहम्मद मोरसी ३० जून २०१२ रोजी सत्तेत आले. मात्र कट्टरतेकडे झुकणाऱ्या त्यांच्या राजवटीविरुद्ध पुन्हा आंदोलन झालं आणि वर्षभरानं मोरसींना सत्ता गमवावी लागली. मात्र आजही मुस्लीम ब्रदरहूड आणि मोरसींच्या समर्थकांची संख्या मोठी आहे. इजिप्त हा देश ब्रदरहूड समर्थक आणि ब्रदरहूडच्या विरोधकांमध्ये विभागला गेला आहे, असं म्हटलं तर वावगं ठरणार नाही. त्यातही ब्रदरहूड विरोधकांमध्ये कुणी सिसींचे समर्थक आणि कुणी विरोधक आहेत. सामान्य इजिप्शियन लोक मात्र स्वतःला या राजकारणाच्या थेट चर्चेपासून दूर ठेवताना दिसतात. पण त्यांच्या राजकीय जाणीवा तीव्र असल्याचं प्रकर्षानं जाणवतं.

The future of Egypt: Our little friends in Luxor, Their smiles are precious...

The future of Egypt: Our little friends in Luxor, Their smiles are precious…

 

एक मात्र खरं वेगवेगळ्या विचारसरणींचे असूनही सर्वांना इजिप्शियन असल्याचा प्रचंड अभिमान वाटतो. राष्ट्रीयत्वाची ही भावना इजिप्तच्या इस्लामिक आणि अरब या दोन ओळखींपेक्षा मोठी आहे. आणि म्हणूनच इजिप्तकडून आशाही मोठ्या आहेत. एरवीही क्रांतीचं रान पेटल्यावर शांत होण्यासाठी बराच काळ जावा लागतो. फ्रेन्च आणि रशियन राज्यक्रांतीनंतरही लगेच स्थैर्य आलं नव्हतं. इजिप्तलाही थोडा वेळ द्यायला हवा.

या देशानं खूप काही उपभोगलं आहे, भोगलं आहे आणि सोसलंही आहे. आज तिथे अस्थिरता नसली, तरी एक प्रकारची अस्वस्थता जाणवत राहते. भविष्याविषयी अनिश्चितता जरूर आहे, पण तिचं सावट रोजच्या जगण्यावर पडलेलं नाही. हाच आशेचा मोठा कीरण आहे.

अँगेला मर्कल, जर्मनीच्या चॅन्सेलर, युरोपियन युनियन रुपी शाळेची हेडमास्तरीण… अगदी ब्रिटन, फ्रान्सलाही अँजेला बाईंचा दरारा वाटतो.

angela-merkel-2011-7-19-10-0-51अँगेला मर्कल आजच्या घडीला युरोपच नाही तर जगातल्या सर्वात ताकदवान महिला आहेत. युरोपियन युनियनच्या आर्थिक नाड्या अँगेला बाईंच्याच हातात आहेत. जगाच्या राजकारणात सध्या अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांच्यानंतर दुसऱी सर्वात प्रभावशाली व्यक्ती कोण असेल तर अँगेला मर्कल.

या मर्कलबाई म्हणजे नेमकं काय रसायन आहे, याची जाणीव जगाला २००९ साली युरोझोनमधल्या आर्थिक संकटाच्या काळात झाली. ग्रीसनं आपण दिवाळखोरीच्या उंबरठ्यावर असल्याचं जाहीर केलं. ग्रीस दिवाळखोरीत निघालं असतं तर त्याचा फटका युरोपातल्या युरो चलन वापरणाऱ्या इतर देशांना आणि मग पर्यायानं जगालाही बसला असता. कर्जांमुळे युरोपातल्या इतर अनेक देशांचीही आर्थिक स्थिती हालाखीची बनली होती. त्यावेळी युरोपची नजर मदतीसाठी जर्मनीकडे वळली.

अँगेला मर्कल यांनी निर्णय घेण्यास वेळ लावला. पण ग्रीसला युरोपियन युनियनमार्फत आर्थिक मदत देऊ केली. अर्थात त्यासाठी ग्रीसवर काही निर्बंधही घातले. कुणाला अँजेलाबाईंचा निर्णय म्हणजे कडक शिक्षा वाटली. पण त्यांनी उचललेल्या पावलामुळे युरोपची अर्थव्यवस्था सावरते आहे.

युरोझोनमध्ये ग्रीस, स्पेन, पोर्तुगाल, इटलीसारख्या राष्ट्रांतील दिग्गज नेत्यांना आर्थिक संकटामुळे आपली खुर्ची गमवावी लागली. पण त्याच काळात अँगेला मर्कल यांची सत्ता भक्कम झाली. गेल्या वर्षी मर्कलबाई तिसऱ्यांदा जर्मनीच्या चॅन्सेलरपदी भरघोस मतांसह निवडून आल्या.

60 वर्षीय अँजेला म्हणजे जगाच्या राजकारणातलं एक रहस्यमय व्यक्तिमत्व. 2005 साली त्या पहिल्यांदा चॅन्सेलरपदी निवडून आल्या तेव्हा त्यांच्या स्टायलिश ब्लेझर्सची आणि हसतमुख चेहऱ्याची चर्चा जास्त व्हायची. पण लवकरच त्यांचं पोलादी व्यक्तिमत्व जगासमोर आलं.

एका धार्मिक पित्याची मुलगी, एक वैज्ञानिक, कार्यकर्ती आणि राजकारणी… अँजेला यांच्या व्यक्तीमत्वाचे हे वेगवेगळे पैलू आहेत. पूर्वश्रमीच्या अँजेला कासनेर यांचा जन्म हॅम्बर्गमध्ये झाला, तेव्हा जर्मनी एकसंध राष्ट्र नव्हतं. पश्चिम जर्मनीत चर्चमध्ये पाद्री म्हणून काम करणारे त्यांचे वडील नंतर पूर्व जर्मनीत स्थायिक झाले. घरात समाजवादी विचारांचा पगडा होता आणि समाजातल्या वेगवेगळ्या लोकांचा वावर असायचा. शीतयुद्धाच्या काळात वाढलेल्या अँजेला यांनी सुरूवातीला विज्ञानाची कास धरली. रिसर्च सायंटिस्ट म्हणून काम करणाऱ्या अँजेला यांचं आयुष्य 1989मध्ये पूर्ण बदलून गेलं.

बर्लिन भिंत कोसळली आणि दोन्ही जर्मनींची एकीकरणाकडे वाटचाल सुरू झाली. त्या मंतरलेल्या दिवसांत अँगेला राजकारणाकडे वळल्या. मग दशकभरात जर्मन संसद, चॅन्सेलर हेलमट कोल यांच्या सरकारमध्ये मंत्रीपद अशी झेप घेतली. पण त्याच हेलमट यांनी केलेल्या भ्रष्टाचाराचा पर्दाफाश करताना मर्कल यांनी कुठलीच हयगय केली नाही. पुढे 2000 साली ख्रिश्चन डेमोक्रॅटिक युनियनचं अध्यक्षपद आणि 2005 साली जर्मनीचं चॅन्सेलरपद असा अँजेला बाईंचा प्रवास. या दोन्ही पदांवर आरूढ होणाऱ्या त्या पहिल्याच महिला आहेत.

वयाची साठी गाठल्यावरही अँगेलाबाईंचा उत्साह तरुणांना लाजवेल असाय. मर्कल स्कीईंग आणि फुटबॉलच्या चाहत्या आहेत. ब्राझिलमधल्या फिफा विश्वचषकात तर त्या जर्मन टीमच्या सर्वात मोठ्या चीअरलीडर बनल्या होत्या.. विश्वचषक जिंकल्यावर खेळाडूंना त्यांनी आईच्या मायेनं आलिंगन दिलं. आजच्या जमान्यात राजकारणात येण्यासाठी उत्सुक महिलांसाठी अँगेला मर्कल खऱ्या अर्थान रोल मॉडेल बनल्या आहेत.

– जान्हवी मुळे

मणिपूर.. देशाच्या एका कोपऱ्यातलं राज्य, ज्याच्याकडे बहुतेकदा इतर भारतीयांचं फारसं लक्ष जात नाही. पण त्याच मणिपूरनं आपल्या देशाला दिल्या आहेत दोन नायिका.. बॉक्सर मेरी कोम, जिच्याविषयी आपण सगळेच जाणतो. आणि दुसरी इरोम चानू शर्मिला. आयर्न लेडी ऑफ मणिपूर. सहनशीलता, संघर्ष, कणखरता आणि मार्दव याचं प्रतिक बनली आहे शर्मिला.irom sharmila

जेवणाची नेहमीची वेळ टळून गेली तरी तुम्ही आम्ही भुकेनं कासावीस होतो. उपवासाच्या दिवशीही अनेकांचा एकादशी नि दुप्पट खाशी असा थाट असतो. मग विचार करा, गेली चौदा वर्ष, अन्नाचा कणही न घेता शर्मिला उपोषण करते आहे. मणिपूरमध्ये मानवाधिकारांसाठी शर्मिलाचा अहिंसक लढा सुरू आहे.

मणिपूर आणि आसाममध्ये फुटिरतावाद्यांचा बिमोड करण्यासाठी १९८०च्या दशकापासून आर्म्ड फोर्सेस स्पेशल पॉवर्स अक्ट अर्थात आफस्पा लागू करण्यात आलाय. ब्रिटिशांच्या राजवटीतल्या अध्यादेशावर आधारीत या कायद्यानं सैन्याला विशेषाधिकार दिले आहेत, ज्यांचा अनेकदा गैरवापरच होताना दिसतो. साल २०००मध्ये अशीच एक घटना घडली होती जिनं इरोम शर्मिलाचं आयुष्य बदलून टाकलं.

२ नोव्हेंबर २००० रोजी इम्फाळजवळच्या मालोम या छोट्या गावात आसाम रायफल्सच्या जवानांच्या एका गाडीसमोर विस्फोट झाला. त्यानंतर गाडीतील सैनिकांनी दहा निरपराध नागरिकांना गोळ्या घालून ठार केलं. मणिपूरमध्ये त्यावरून बरंच वादळ उठलं होतं. आफस्पाचा गैरवार पाहता हा कायदा मागे घेतला जावा या मागणीनं जोर धरला. इतर मणिपूरी जनतेप्रमाणेच २८ वर्षांची इरोम शर्मिलाही त्या घटनेनं पेटून उठली. मालोममध्ये हिंसाचार घडला त्या दिवशी शर्मिलाचा उपवासच होता. तिनं मग जेवण न घेण्याचा निर्धार केला आणि उपोषण सुरू ठेवलं.

तिसऱ्याच दिवशी शर्मिलाला अटक करण्यात आली. मणिपूर सरकारनं शर्मिलाला आत्महत्येचा प्रयत्न केल्याच्या गुन्ह्याखाली कैदेत टाकलं आणि नाकातून बळजबरीनं अन्न द्यायला सुरूवात केली. आता चौदा वर्ष होत आली. पण शर्मिलाचा अहिंसक लढा अजून थांबलेला नाही. वयाची चाळीशी ओलांडल्यावरही तिचा निर्धार कायम आहे. आजवर कुणीही इतकी वर्ष उपोषणातून संघर्ष केलेला नाही. सैन्याकडून होणारा कायद्याचा गैरवापर आणि मानवाधिकारांचं उल्लंघन याविरुद्ध लढ्याची शर्मिला नायिका बनली आहे.

शर्मिलाची अधूनमधून कैदेतून सुटका केली जाते, ती पुन्हा अटक करण्यासाठीच. गेल्या आठवड्यातही पुन्हा तेच पाहायला मिळालं. शर्मिलाची मुक्तता करण्यात आली. मात्र तिनं उपोषण सुरूच ठेवल्यानं दोनच आठवडयात तिला पुन्हा ताब्यात घेण्यात आलं. हे चक्र असंच सुरू आहे. पण शर्मिला हार मानणाऱ्यातली नाही, हे तिनं वारंवार सिद्ध करून दिलंय.

शर्मिलाच्या या लढ्यानं काय साध्य झालं, असा प्रश्न विचारला जातो. पण तिच्या सततच्या संघर्षामुळेच मणिपूरमधलं वास्तव इतर भारतीयांसमोर आलंय. मणिपूरच्या अनेक भागांतून आज आफस्पा मागे घेण्यात आलाय. पण हा कायदा पूर्णपणे मागे घेतला जाईपर्यंत आपली लढाई संपणार नाही असं शर्मिलानं स्पष्ट केलं आहे.

शर्मिलाला अनेक पक्षांनी निवडणुकीत उमेदवारी देऊ केली होती. पण ते शर्मिलानं नाकारलं. आपल्याला कोणतीही राजकीय महत्त्वाकांक्षा नाही, आपण एक सर्वसामान्य स्त्री आहोत आणि एक स्त्री म्हणून सामान्य, नॉर्मल आयुष्य जगायचं आहे, एवढीच शर्मिलाची अपेक्षा आहे. पण त्याच इच्छेनं शर्मिलाला असामान्य बनवलंय.

– जान्हवी मुळे

अमेरिका आणि रशियामधलं शीतयुद्ध संपून दोन दशकं उलटली आहेत. पण आजही दोन्ही देशांमधला तणाव निवळला आहे का, हा प्रश्न पडाव्यात अशा घटना अधून-मधून घडताना दिसतात. सध्या युक्रेनमध्ये तेच सुरू आहे. पूर्व युरोपातील या देशात आंदोलनामुळे युरोप आणि रशिया समर्थकांमध्ये तणाव निर्माण झाला आहे, आंतरराष्ट्रीय राजकारणातही त्याचं प्रतिबिंब पडतंय. याच घडामोडींचा हा संक्षिप्त आढावा:

रशियावर युक्रेनमध्ये हस्तक्षेपाचा आरोप   

युक्रेनमधल्या क्रिमिया या स्वायत्त प्रजासत्ताक राज्यात शुक्रवारी सुरू झालेल्या हालचालींनी अचानक जगाचं लक्ष वेधून घेतलं आहे. क्रिमियातील काही महत्त्वाच्या सरकारी इमारती रशिया समर्थकांनी ताब्यात घेतल्या आहेत. तर दोन विमानतळांवर अज्ञात व्यक्तींनी ताबा मिळवला आहे. या प्रदेशात रशियन सैनिकांचा, हेलिकॉप्टर्सचा वावर सुरू झाला आहे.

खरंतर युक्रेनबरोबरच्या काराराअंतर्गत रशियानं क्रिमियामध्ये नाविक तळ उभारला आहे. मात्र आता सैनिकांना रस्त्यावर उतरवून रशियानं या कराराचा भंग केला आहे, असा आरोप युक्रेनचे हंगामी राष्ट्राध्यक्ष ओलेक्झांड्र तुर्चिनोव्ह यांनी केला आहे.

अमेरिका, संयुक्त राष्ट्रांची भूमिका

अमेरिका, ब्रिटनसह युरोपियन युनियन आणि संयुक्त राष्ट्रांनी युक्रेनला आर्थिक संकटातून बाहेर पडण्यासाठी मदतीचा हात देऊ केला आहे. मात्र सध्या क्रिमियात होत असलेल्या घडामोडींवर आंतरराष्ट्रीय समुदायाकडून चिंता व्यक्त केली जाते आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामांनी तर स्पष्ट इशारा दिला आहे, की ‘काही दिवसांपूर्वीच अख्खं जग सोची ऑलिम्पिकसाठी रशियात एकवटलं होतं, आता मात्र रशिया जगाचा रोष ओढवून घेण्याची शक्यता आहे. युक्रेनमध्ये रशियाकडून कोणत्याही सैनिकी कारवाईला अमेरिकेसह आंतरराष्ट्रीय समुदायाचा विरोधच राहील’

साहजिकच युक्रेनमध्ये पुतिन यांनी लष्कराला उतरवलं, तर अमेरिका आणि युरोप प्रत्युत्तर दिल्याशिवाय राहणार नाही.

का महत्त्वाचा आहे युक्रेन?

भौगोलिक स्थान, व्यापाराच्या संधी आणि इतिहासाच्या दृष्टीनं युक्रेनला महत्त्वाचं स्थान आहे. एका सिद्धांतानुसार युक्रेनच्याच गवताळ प्रदेशात आर्यांचा आणि इंडो-युरोपियन भाषांचा (संस्कृतसह भारतीय भाषांच्या पूर्वज) उगम झालाय.

आधुनिक काळात पूर्व युरोपातील हे राष्ट्र म्हणजे युरोप आणि रशियामधला दुवा आहे. खरंतर युक्रेन आकारानं आपल्या महाराष्ट्रापेक्षा जवळपास दुप्पट, पण लोकसंख्या महाराष्ट्रापेक्षा निम्म्याहूनही कमी असलेला देश आहे. साडेचार कोटी लोकसंख्येचं हे राष्ट्र, सध्या दिवाळखोरीच्या उंबरठ्यावर आहे.

काय आहे ‘युरोमैदान’?

युक्रेनमध्ये गेल्या काही महिन्यांपासून सुरू असलेल्या आंदोलनाला युरोमैदान असं नाव पडलंय. ‘मैदान’ म्हणजे युक्रेनियन भाषेत मोकळी जागा अथवा शहरातला मोठा चौक. कीव्ह (किएव्ह) या युक्रेनच्या राजधानीत इंडिपेण्डन्स चौकात नोव्हेंबरमध्ये युरोमैदानची सुरूवात झाली.

राष्ट्राध्यक्ष व्हिक्टर यानुनोविच यांनी एखाद्या हुकूमशहासारखी एकाधिकारशाही मिळवण्याचा प्रयत्न केला. त्यांच्या कार्यकाळात युक्रेनची आर्थिक स्थिती ढासळत गेली. त्यात यानुनोविच यांनी युरोपियन युनियनशी करार करण्याचा निर्णय मागे घेतल्यानं युक्रेनची जनता रस्त्यावर उतरली. युक्रेनमधील लोकांसाठी ‘युरो’ म्हणजे केवळ युरोपियन युनियन नाही, तर मुक्त व्यापार आणि मुक्त विचारांचं प्रतीक आहे.

युरोमैदानचं फलित काय?

जन-आंदोलनाच्या रेट्यापुढे रशिया समर्थक राष्ट्राध्यक्ष यानुकोविच यांना देश सोडून जावं लागलं. ओलेक्झांड्र तुर्चिनोव्ह यांनी हंगामी राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्र स्वीकारली.

पण या घडामोडींनी युक्रेनचा समाज दोन गटांत विभागला गेलाय. युक्रेनियन भाषा बोलणारे, प्रामुख्यानं पश्चिम युक्रेनचे रहिवासी- ज्यांनी युरोमैदानचं समर्थन केलं आणि दुसरा गट आहे रशियन भषिक, रशिया समर्थक, पूर्व युक्रेनच्या रहिवाशांचा, ज्यांचा यानुकोविचना पाठिंबा होता.

रशियाला युक्रेनमध्ये एवढा रस का वाटतो?

युक्रेन रशियाचा जवळचा देश आहे, खास करून पूर्व युक्रेनशी रशियाचं सांस्कृतिक नातं आहे. पदच्युत राष्ट्राध्यक्ष यानुनोविच यांना रशियानंच आश्रय दिला आहे.

रशियासाठी व्यापाराच्या दृष्टीनं क्रिमियाचं स्थान तर आणखी महत्त्वाचं आहे. त्याहीपेक्षा, पूर्व युक्रेनमध्ये बहुसंख्य लोक रशियन बोलणारे आहेत, आणि म्हणूनच रशियाच्या जवळचे आहेत. क्रिमियाच्या पंतप्रधानांनी तर तणावाच्या पार्श्वभूमीवर थेट पुतिननाच मदतीसाठी साकडं घातलं आहे. कदाचित क्रिमियात दिसणारे रशियन सैनिक त्याचाच परिपाक असावेत. अर्थात क्रिमियामधली ही लाट हळूहळू पूर्व युक्रेनमध्ये पसरेल, अशी भीती युक्रेनियन भाषिकांना वाटते आहे.

युक्रेनमधील घडामोडींचा परिणाम काय होईल?

दोन वेगवेगळ्या गटांत विभागलेला हा देश किती काळ एकसंध राहिल, याविषयी साशंकता व्यक्त होते आहे. युक्रेनचं विभाजन होण्याची शक्यता मोठी असली, तरी व्लादिमीर पुतिन काय पावलं उचलतात, यावर बरंच काही अवलंबून आहे. युक्रेनमधला गृहकलह युरोपला आणि जगाला पुन्हा एका युद्धाच्या उंबरठ्यावर घेऊन न जावो, हीच आशा.

– जान्हवी मुळे

Turning and turning into the widening gyre

The falcon cannot hear the falconer;

Things fall apart; the centre cannot hold;

Mere anarchy is loosed upon the world…

–       W.B. Yeats

आयरिश कवी डब्ल्यू बी यीट्सच्या या ओळी गेल्या आठवड्यापासून सारख्या मनात रुंजी घालतायत. माझ्या काही आवडत्या कवितांपैकी ही एक आहे. 1919 मध्ये प्रकाशित झालेल्या या कवितेत महायुद्धानंतरच्या युरोपचं वर्णन आणि बायबलमध्ये ख्रिस्तानं दिलेलं पुन्हा अवतरण्याचं वचन, यांवर यीट्सनं भाष्य केलं आहे. वर दिलेल्या चार ओळी तत्कालिन परिस्थितीचं वर्णन करतात. या ओळींचं थेट भाषांतर नाही, पण सारांश काहीसा असा आहे.

फाल्कन, म्हणजे बहिरी ससाणा, आणि फाल्कनर म्हणजे ससाण्याला नियंत्रित करणारा शिकारी. आकाशात घिरट्या घालत सावज हेरणारा ससाणा, आपल्या घिरट्या वाढवत जातो आणि शिकाऱ्यालाच जुमानेसा होतो. गोष्टी हाताबाहेर जातात. मध्यवर्ती सत्ता कोलमडते आणि अराजकाची लाट जगाला आपल्या कवेत घेत जाते.

95 वर्षांनंतरही जग यीट्सच्या कवितेपेक्षा वेगळं वाटत नाही. गेल्या काही दिवसांतील घटना यीट्सच्या कवितेची आठवण करून देतायत मला. अरब विश्वातील अशांतता, बांगलादेशातला हिंसाचार, यांत आता भर पडली आहे युक्रेनमधली उलथापालथ, व्हेनेझुएलातली निदर्शनं आणि थायलंडमधल्या सत्तासंघर्षाची… (आणि भारतात येऊ घातलेल्या निवडणूका… कोण जाणे त्यानंतर काय चित्र असेल इथे! )

जगाच्या वेगवेगळ्या कोपऱ्यांतले हे देश. पण तिथली दृष्यं बरीचशी एकसारखी आहेत सध्या. आर्थिक संकट, व्यवस्थेविरोधात लोकांचं आंदोलन, हिंसाचार, अस्थिर सरकार, अराजक.. हा निव्वळ योगायोग, की जागतिकीकरणाचा आणखी एक परिणाम?

एक मात्र नक्की, गेल्या आठवड्यात चर्चेत आलेल्या तीनही देशांमध्ये; म्हणजे युक्रेन, व्हेनेझुएला आणि थायलंडमध्ये; एक समान दुवा आहे- या तीन्ही देशांतील संघर्षाला आर्थिक पडझडीची किनार आहे.

– जान्हवी मुळे

Turning and turning into the widening gyre
The falcon cannot hear the falconer;
Things fall apart; the centre cannot hold;
Mere anarchy is loosed upon the world…
– W.B. Yeats
These lines kept echoing in my mind again and again as I went through news over the weekend. Across the continents, there are countries in trouble, people protesting on street, governments shaken, and future slipping into darkness…
95 years after the poem was published, the World seems to be as Yeats perceived it. Falcon widening it’s gyre, Things falling apart, anarchy. Whether it’s Egypt, Syria, Ukraine, Venezuela, Thailand, Bangladesh or perhaps, India…

saddam_statue_falling

‘The rush of battle is often potent and lethal addiction, for war is a drug’, says Chris Hedges, a senior war journalist and author. These are also the opening lines of Oscar-winning movie- The Hurt Locker. And these are the lines that exactly describe the past decade.

10 years, more than 175,000 violent deaths, loss of 2.2 trillion dollars, an unstable democracy and even unstable region…

This is not the outcome of a World War. This is what has been happening in Iraq since America invaded the country, on 20th March 2003. The turbulent years at the start of the 21st century have left a lasting impact not just on Iraq and America but also on the World.

On this Wednesday, it’ll be the tenth anniversary of the war that now we know was unnecessary. It was the biggest mistake that the administration of George W Bush to attack a country, time has proved it to be so.

The basis of this war was the allegation that Iraq has been developing Weapons of Mass Destruction. It’s been a long held suspicion and was also the reason why Iraq was bombarded in 1998. After 9/11 attacks and operation in Afghanistan, President George Bush brought the issue of Iraq on table again. Prime Minister Tony Blair of Britain toed in support. Describing Iraqi President Saddam Hussain as the big threat to the World, Bush administration sought for UN action against the country. Just a month before the invasion, in February, UN experts and IAEA’s former chief Hans Blix submitted a report that Iraq has no capacity to produce such weapons. Still, Bush and Blair party pushed their agenda and without UN permission, attacked Iraq.

They successfully overthrew Saddam, later captured him and he was hanged to death. However, the invasion resulted in sectarian violence and sort of a civil war situation.

This is the story in short. There is a lot more that has happened since then and though US forces moved out of Iraq on 15th December 2011, and a relative peace is established, the situation is still quite volatile. The elected government under Prime Minister Maliki, is not very strong and the hope for a peaceful life is often threatened by blasts and attacks.

When US waged a war on Iraq, it was justifications offered for the invasion were random and time has proved it. The supposed weapons of mass destruction were never found.  Claims that Saddam Husain had ties with Al-Queda were not true. In fact, activities of Al-Queda have risen in the country after invasion. The third justification of a vision of democracy throughout the Arab world is also disillusioned- as seen during the later events of Arab Spring. Democracy has to be born from within- it cannot be forced.

In his book “Obama’s Wars” Bob Woodward mentions Obama’s reference to a famous quote- “War is a hell and when the dogs of war are unleashed, there is no stopping at all”.  US learnt the lesson hard way.

———————————————-

People may question why Indians have to worry about the war in Iraq. But in a global world, one is not immune to the consequences. India had close ties with Iraq since historic times, and shared a close relationship with Saddam. We have maintained the bond in post-invasion times as well. Oil-rich Iraq shares close trade relationship with India of which Oil and our country could play a better role in rebuilding of Iraq.

 – Janhavee Moole