Category: Karjat

On Tuesday morning, I got a message on Whatsapp. A friend from Karjat told me about Ajit Dabholkar’s arrest. The name sounded familiar. Instantly I remembered the couple of hours I spent there in early January last year. I switched on TV and found the story flashing on tickers of different Marathi channels:  Dabholkar,52, the founder of the Chandraprabha Charitable Trust and Lalita Tonde, 35, Caretaker at his shelter-cum-school in Takawe- Karjat arrested by Karjat police after FIRs by the Pune and Raigad branches of the NGO Childline.

As of now both are remanded in Police Custody till June 5 and are booked under IPC sections 377 (unnatural offences), 354 (assault or criminal force to woman with intent to outrage her modesty), 509 (word, gesture or act intended to insult the modesty of a woman) and 342 (wrongful confinement) and under sections 3, 5 and 7 of the Protection of Children from Sexual Offences Act, 2012.

Many in Karjat, especially in the village Takawe are in shock. Some are angry, while some think Dabholkar is innocent. As for me, I don’t really know what I feel. Doubt, anger, sense of justice it’s a mix.

I was introduced to Dabholkar by an acquaintance and had been to the ashram once. The village Takawe is quite far away from the town and the facility is even farther on a remote hillock. A dusty road leads to the bungalow, which is converted into a residential facility. The classrooms for school were being constructed as an extension building. The place looked normal, well structured and carefully manicured but felt gloomy and the campus had an eerie silence around.

Children were quiet and bit hesitant but responded well when we started chatting. I felt sad and an unexplainable negative vibe- I noted this in my diary and thought maybe it’s because they all are away from home. Now I know what might be the reason.

Dabholkar showed me around the campus. He appeared to be a soft-spoken and kind hearted man.  But given my previous interactions with ‘social workers’, I felt sceptical about everything. I had asked him where they have registered. He said he started the school and have applied for license. I decided, let them finish the paper work and then I would think of helping. May be I should have probed further? And checked on a year later? In the hindsight, yes..

I had almost completely forgotten about the visit and then suddenly, I saw him on TV. Since then, I’ve been talking with a few of those who knew him. Most of them have refused to speak on Camera, they discuss it in hushed voices. As I mentioned earlier, everyone has a different opinion about the case. A teacher who was working at the school, but left it recently, is shocked by the allegations and feels it’s an attempt to tarnish Dabholkar’s image. A lawyer and social activist highlighted need to inspect several such institutions and even farm-houses which have sprang up in Karjat since past two decades. Many people from Mumbai and Pune, and abroad, have made the town their second home. Nobody knows what happens in such seemingly empty bunglows. He also stressed the need for extra police force in Karjat.

It is not the first case of child abuse in shelter home in Raigad district. There are many isolated areas and it’s difficult to keep an eye on such places. This is perhaps making it a safe-haven for criminals.

   If the abuse at Chandraprabha Shelter has been going on for years, it’s a failure on part of both authorities and the society. Why, in all these years, nobody could detect it? Why are pedophiles freely roaming around? Will people have trust in such charitable trusts?

It’s up to police to tell us what was really happening there and the court to decide what happens with both the accused.  But as a society, somewhere we have also failed.

– Janahvee Moole


कर्जत परिसरात सध्या महामार्ग आणि रस्त्यांच्या रुंदीकरणाचं काम सुरू आहे. आणि त्यासाठी झाडांवर कुऱ्हाड पडते आहे.

चांगले रस्ते हवेत, विकास हवा, तर काही वेळा वृक्षतोड टाळता येत नाही. विकासाला माझा विरोध नाही. पण गरज नसताना जेव्हा झाडांची सर्रास कत्तल होते, तेव्हा खरंच डोक्यात तिडीक जाते. असाच प्रकार आमच्या शेताजवळ घडलाय. आणि त्यात एका दुर्मिळ वृक्षाचा बळी गेलाय.



हे नांदुरकी चं झाड माझ्या बाबा, काकांच्या लहानपणापासून म्हणजे किमान साठ वर्ष उभं होतं. कर्जत-भिसेगाव परिसरात अशी दोनच मोठी झाडं शिल्लक होती. एक  रेल्वे गेटजवळ, जे आता अस्तित्वात नाही. आणि दुसरं आमच्या हद्दीवर, ज्यावर सोमवारी कुऱ्हाड चालली.


खरंतर विकासकामांसाठी, आणि एरवीही जंगलात कुठलीही झाडं तोडण्यापूर्वी वनखात्याची परवानगी आवश्यक असते. त्यासाठी वनखात्याकडून आधी पाहणीही केली जाते. ज्यांच्या हद्दीतील झाडं तोडली जाणार आहेत, किंवा ज्यांची जागा जाणार आहे त्यांना नोटीस दिली जाते. वनखात्याच्या पाहणीत जी झाडं तोडायची आहेत त्यावर नंबर टाकले जातात. आणि जी झाडं तोडायची नाहीत, किंवा वाचवायची आहेत त्यांवर फुली मारली जाते. झाडं तोडण्याचं काम खासगी कंत्राटदाराला दिलं जातं.


नांदुरकीच्या या झाडावरही फुली मारण्यात आली होती. मात्र कंत्राटदारानं बेधडकपणे झाड तोडलंय. नशीब, त्याचं मशीन बंद पडलं, आणि शेजारचं वावळाचं झाड आणि दोनशे वर्ष जुनी आंब्याची दोन झाडं वाचली. (आमच्या शेतावर राहणाऱ्यांना कल्पना नव्हती, की ती झाड राखीव आहेत.)

माझे काका दुपारी घरी आले होते. संध्याकाळी शेतावर परत गेल्यावर त्यांना हा प्रकार समजला. त्यांनी लगेचच कर्जतच्या वन विभागात फोन लावला. काल मीही शेतावर गेले होते, काही स्पष्टीकरण मिळालं नाही तर पोलिसांत तक्रार करण्याच्या तयारीनं. अर्थात कर्जतचे वनअधिकारीही या घटनेनं नाराज आहेत आणि यापुढे असा प्रकार घडू नये यासाठी त्यांनी तातडीनं पावलं उचलली आहेत.

पण काही झालं, तरी पाडलेला वृक्ष तर आता उभा नाही राहू शकत ना पुन्हा… आमच्या प्रवेशद्वाराजवळ राखणदारासारखा उभा होता तो एवढी वर्ष. आणि म्हणूनच त्याची ही अवस्था लक्षात आली लगेचच. पण अशी कित्येक झाडं विनापरवानगी तोडली जात असतील, अशी शंकाही उभी राहिली आहे. आणि म्हणूनच हा ब्लॉगप्रपंच.

आपल्या आसपास, एखादं झाड तोडलं जात असेल, तर झाड तोडणाऱ्याकडे तशी परवानगी आहे का, याची खातरजमा करून घ्या. आपल्या हद्दीतलं झाड तोडलं जाणार असेल, तर आधी त्याचा मोबदला घ्यायला विसरू नका. असा मोबदला देणं टाळण्यासाठी दुसऱ्या बाजूची सरकारी हद्दीतली राखीव झाडं तोडली जातात अशी तक्रार कानावर आहे. झाडांची तस्करी होत नाही ना, हेही तपासून पाहायला हवं.

आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे आधी दुसरी झाडं लावल्याशिवाय झाडं तोडण्याची परवानगीच देऊ नये वनखात्यानं..


दुष्काळाविषयी बोलताना मी मैदानांना पाणी बंद करणं चुकीचं ठरेल असं मत मांडलं. त्यावरून एक तिखट प्रतिक्रिया ऐकायला मिळाली. ‘तुम्ही मुंबईकर, तुम्हाला दुष्काळ काय माहित?’

खरं सांगायचं तर मी मूळची मुंबईकर नाही. आमच्या कर्जतमध्येही पाण्याचा मोठा प्रश्न होता. पावसाळ्यात पूर आणि उन्हाळ्यात पाण्यासाठी वणवण अशी परिस्थिती असायची. नगरपालिकेचं पाणी यायचं, पण ते कधीच पिण्यायोग्य नसायचं. कर्जतला पूर्वी पळसदरीच्या तळ्यातून पाणीपुरवठा व्हायचा, जे ब्रिटिशांनी रेल्वेसाठी बांधलं होतं. टेकडीवर पाण्याची टाकीही बरीच जुनी. गाव वाढून शहर झालं, पण Two days, two storiesपाण्याची सोय केलेली नव्हती. म्हणजे काही योजना कागदावर पडून होत्या. पण त्या अंमलात कधी येणार याची कर्जतकर वाट पाहायचे. गावात विहिरींमुळे पिण्याच्या पाण्याची चिंता नव्हती.

पण घरं, वाडे पाडून मोठ्या इमारती उभ्या राहू लागल्या, तसं विहिरी बुजवून बोअरवेची संख्या वाढली. आणि विहीरींचे झरेही त्यामुळे आटू लागले. साधारण १५-१६ वर्षांपूर्वी पाण्याच्या प्रश्नाची झळ विहिरीवाल्या घरांनाही बसू लागली.  झाडांसाठी, साफसफाईसाठी नगरपालिकेचं पाणी वापरलं जायचं. पण पिण्यासाठी स्वच्छ पाणी मिळवणं जिकीरीचं बनलं. आमच्या घरी तर गाई-गुरं आणि पाहुण्यांचाही राबता असायचा. शेजार-पाजारचेही विहिरीवरून पाणी न्यायला यायचे उन्हाळ्यात. विहिरीचा केवळ एकच झरा मोकळा होता. बाकी आटलेले.

तास- दोन तास वाट पाहिल्यावर विहिरीत बादलीभर पाणी साठायचं, तेच काढून पिण्यासाठी स्वयंपाकासाठी वापरलं जायचं. अनेकदा पाण्यावर लक्ष ठेवायचं, ते काढायचं काम मीही केलं आहे. टँकरनं आलेल्या पाण्यासाठी उडणारी धांदल मलाही माहित आहे. पाण्याअभावी सुकणारी झाडं, तळमळणारी जनावरं पाहिली आहेत. आजोळी नागावला गेल्यावर तर डोक्यावर हंडा-कळशी घेऊन खेपा घालाव्या लागायच्या.

शेतावरची परिस्थिती तर आणखी बिकट. नवी मुंबईला पाणी पुरवठा करणा-या मोरबे डॅमपासून हाकेच्या अंतरावर असणारा हा प्रदेश, पण लोकांना पाण्यासाठी मैलोनमैल चालताना पाहायचे. आजही काही आदिवासी वाड्यांमध्ये पाण्याचा नळ नावाचा प्रकार अस्तित्वातच नाही.

अर्थात आज तुम्ही कर्जत शहरात आलात तर चित्र बरंच बदललं आहे. आज पाणीटंचाई जणू उरलेलीच नाही. शहराला पाणीपुरवठा करणारी नवी योजना अखेर अस्तित्वात आली आहे. पेज नदीचं पाणी मोठ्या टाकीत साठवून वर्षभर पुरवलं जातं.

ही परिस्थिती पाहिल्यावर एक गोष्ट लक्षात येते, पाण्याचा प्रश्न टंचाईमुळे नाही, तर नियोजनातल्या अभावामुळेच निर्माण झाला आहे. पाण्याची साठवण, पुरवठा करणारी सक्षम व्यवस्था असेल तर दुष्काळाची झळ कमी करता येऊ शकते. यंदाचे दोन महिने काढणं कठीण जाईल, पण पुन्हा अशी स्थिती येऊ द्यायची नसेल, तर आतापासूनच विचार करायला हवा.  किमान कर्जतसारख्या भागात जिथे पाऊस मेहेरबान आहे, तिथे पाण्याचं योग्य नियोजन व्हायलाच हवं. केवळ धरणं बांधून हा प्रश्न सुटणार नाही, हे मराठवाड्यात सिद्ध झालं आहेच.



Disaster is waiting

Yesterday night, fire broke in a shop in Karjat’s Marwadi peth, everything was burnt to ashes.

I just visited the spot. It’s a crowded place, with a narrow road and buildings close to each other.

The fire was detected at around 1am, and people reacted immediately, they sprayed water on it with buckets and pipes. However, there was no fire-person on the spot till 3am.

Reason is, there is no fire-brigade in Karjat..!
The nearest fire-trucks are in Khopoli, Badlapur and Rasayani.

Interestingly Karjat has a municipality and the population is growing by thousands in recent years, more people from around mumbai coming

So, in future, if a big accident happens, who’ll be responsible?

Moreover, What about other municipalities in the state? Do they have required disaster-management machinery? I’d like to know that..

Why we are always so vulnerable to disasters and neglect the preventive measure?